Çocuk Adına Açılan Hesaplar ve Vergilendirme
Bir çocuk adına banka hesabı açmak, birikim yapmanın en yaygın yollarından biri. Doğum günü paraları, düğün takıları, aile büyüklerinin katkıları ve düzenli küçük transferler zamanla ciddi bir tutara ulaşıyor. Ancak bu birikim getiri üretmeye başladığı anda ortaya yeni bir soru çıkıyor: kazanılan faiz, kâr payı veya kira geliri kimin geliri sayılıyor ve kim beyan ediyor? Çocuk hesabı gelir vergisi konusunda kafa karışıklığının temel nedeni, hesabı fiilen yöneten kişinin ebeveyn, gelirin sahibinin ise çocuk olması.
Türk vergi sisteminde vergilendirme bireysel yapılır; aile birlikte tek bir mükellef gibi değerlendirilmez. Bu ilke, çocuk adına elde edilen gelirlerin nasıl ele alınacağını da belirler.
Çocuk adına elde edilen gelir kimin vergisi sayılır?
Reşit olmayan bir kişi, hukuken işlem yapma ehliyetine sahip olmasa da vergi mükellefi olabilir. Gelir onun malvarlığında doğduğu için mükellef çocuktur; yalnızca vergisel ödevlerin yerine getirilmesi kanuni temsilciye, yani veliye ya da atanmış vasiye düşer.
Mükellef çocuk, ödevi yerine getiren veli
Beyanname çocuk adına ve çocuğun kimlik numarasıyla düzenlenir, veli tarafından imzalanır ya da elektronik ortamda verilir. Vergi de kural olarak çocuğun malvarlığından ödenir. Temsilcinin ödevleri yerine getirmemesi durumunda ise sorumluluk kendisine yönelebilir; yani "hesap benim değil" demek beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Gelir, ebeveynin beyanına eklenmez
Bu, çoğu kişinin gözden kaçırdığı önemli bir noktadır. Çocuğun kira veya menkul sermaye iradı geliri, annenin ya da babanın yıllık beyannamesine eklenmez. Dolayısıyla çocuk kendi adına tarifenin alt dilimlerinden ve varsa istisna tutarlarından bağımsız şekilde yararlanır. Örneğin bir konut, çocuk adına tapuluysa mesken kira istisnası o çocuk için ayrıca uygulanır. Bu durum aile içinde varlık dağılımının vergi yükünü etkileyebileceği anlamına gelir; fakat işlemin gerçek olması, tapunun ve hesabın fiilen çocuğa ait olması şarttır.
Pratik adımlar
- Çocuğun kimlik numarası üzerinden mükellefiyet açılması ya da mevcut kaydın kontrol edilmesi.
- Hesap ve yatırım ekstrelerinin yıl boyunca saklanması; stopaj tutarlarının banka bildirimlerinden takip edilmesi.
- Beyan gerektiren bir gelir varsa dijital vergi dairesi üzerinden çocuk adına beyanname verilmesi.
- Çocuk 18